Stowarzyszenie Psychologów Sądowych w Polsce (SPSwP) z aprobatą przyjmuje podjęcie kompleksowych prac legislacyjnych nad ustawą o biegłych sądowych. Regulacja tej materii jest wyczekiwana przez środowisko eksperckie od wielu lat. Jako krok w dobrym kierunku oceniamy dążenie do profesjonalizacji instytucji biegłego, w tym uzależnienie wpisu na listę od wykształcenia i doświadczenia zawodowego w danej dziedzinie oraz nałożenie obowiązku stałego podnoszenia kwalifikacji.

Pomimo poparcia dla samej idei reformy, przedstawiony projekt w obecnym brzmieniu budzi poważne obawy systemowe i w ocenie Stowarzyszenia nie rozwiąże fundamentalnych kryzysów dotykających sądownictwo:

  1. Przerost struktur nad treścią: Projekt tworzy nadmierną liczbę nowych ciał organizacyjnych (Państwowa Komisja, Prezydium, Rada, Zespoły Problemowe, Zespoły Certyfikujące). Brakuje analizy, czy korzyści organizacyjne zrównoważą ogromne koszty funkcjonowania tego aparatu.
  2. Ignorowanie barier ekonomicznych i organizacyjnych: Projekt całkowicie pomija kluczowe przyczyny niedoboru biegłych: drastycznie niskie, nienadrabiające inflacji stawki godzinowe (zbliżone do płacy minimalnej) oraz paraliżujące opóźnienia w wypłatach honorariów (sięgające nawet roku). Wprowadzenie surowych rygorów bez reformy finansowej może poskutkować masowym odchodzeniem ekspertów od pracy na rzecz wymiaru sprawiedliwości.
  3. Zagrożenie dla niezależności i upolitycznienie: Konstrukcja organów certyfikujących oddaje niemal pełną kontrolę nad weryfikacją biegłych w ręce administracji rządowej (Ministerstwa Sprawiedliwości i podległych mu prawników), marginalizując rolę niezależnych organizacji eksperckich i naukowych.
  4. Brak wsparcia dla biegłego: Ustawa nakłada szereg restrykcyjnych obowiązków, nie oferując żadnych osłon: na przykład finansowania obligatoryjnych szkoleń, ochrony prawnej przed instrumentalnymi skargami stron procesu czy mechanizmów zapobiegających wypaleniu zawodowemu.

Więcej informacji